ಕದಂಬರು - ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶ
Image Credit: wikipedia
ಕದಂಬರು - ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶ
ಪೀಠಿಕೆ:
ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಆರಂಭವಾಗುವುದೇ ಕದಂಬರಿಂದ. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಶಾಸನಗಳು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
1. ಮೂಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆ (Origin & Foundation)
- ಸ್ಥಾಪಕ: ಮಯೂರವರ್ಮ (ನಂತರ ಮಯೂರಶರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡನು).
- ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾಲ: ಕ್ರಿ.ಶ. 345.
- ರಾಜಧಾನಿ: ಬನವಾಸಿ (ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ).
- ರಾಜಲಾಂಛನ: ಸಿಂಹ (ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಕದಂಬ ಮರವೂ ಇರುತ್ತದೆ).
2. ಮಯೂರವರ್ಮ1 ಮತ್ತು ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಶಾಸನ
- ಮಯೂರವರ್ಮನು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಳಗುಂದ ಗ್ರಾಮದ ಕದಂಬ ಕುಲದವನು.
- ಮಯೂರವರ್ಮನು ಕಂಚಿಯ ಪಲ್ಲವರ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ವೈದಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಈ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
- ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಶಾಸನ ಮಯೂರವರ್ಮನ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
3. ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ (ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಶಾಸನ)
- ಕಾಲ: ಕ್ರಿ.ಶ. 450.
- ದೊರೆ: ಕಾಕುಸ್ಥವರ್ಮನ ಕಾಲದ್ದು.
- ಮಹತ್ವ: ಇದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಮೊದಲ ಶಾಸನ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.
- ಇದು ದಾನಶಾಸನವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಭಾವಿತ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದೆ.
4. ತಾಳಗುಂದ ಶಾಸನ
- ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನ.
- ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
- ಇದನ್ನು ಬರೆದ ಕವಿ ಕುಬ್ಜ. ಇದು ಕದಂಬ ವಂಶದ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಮಯೂರವರ್ಮನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
5. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ (Architecture & Religion)
- ಕದಂಬ ಶಿಖರ: ಇವರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗೋಪುರವು ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ 'ಮೆಟ್ಟಿಲು' ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು 'ಕದಂಬ ಶಿಖರ' ಶೈಲಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯ: ಬನವಾಸಿಯ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ.
- ಕದಂಬರು ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದರು (ಮೃಗೇಶವರ್ಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ).
ಪರೀಕ್ಷಾ ಟಿಪ್ಸ್ (Quick Facts for Students):
- ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಥಮಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶ ಕದಂಬರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಶಾಸನ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ ಇವರ ಕಾಲದ್ದೇ ಆಗಿದೆ.
- ಕದಂಬ ಶಿಖರ: ಇವರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗೋಪುರವು ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ 'ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮೆಟ್ಟಿಲು' ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ 'ಕದಂಬ ಶಿಖರ' ಶೈಲಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ: ಕದಂಬರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊರೆ ಮಯೂರವರ್ಮನು ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ 18 ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
- ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ: ಮೃಗೇಶವರ್ಮ ಮತ್ತು ರವಿವರ್ಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪಲಶಿಕಾ (ಇಂದಿನ ಹಳಸಿ) ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
- ಗುಡ್ಡನಾಪುರ ಶಾಸನ: ರವಿವರ್ಮನ ಕಾಲದ ಈ ಶಾಸನವು ಕದಂಬರ ಅರಮನೆಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅವರ ವಂಶಾವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.
- ತಾಳಗುಂದದ ಪ್ರಣವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ: ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಕದಂಬರ ಕುಲದೈವ ಪ್ರಣವೇಶ್ವರನ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
- ಶಾಸನದ ಭಾಷೆ: ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಪೂರ್ವದ ಹಳಗನ್ನಡ (Pre-old Kannada) ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕನ್ನಡವಾಗಿದೆ.
- ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧ: ಕದಂಬರು ರೋಮನ್ನರ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎನ್ನಲು ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
- ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಶಾಸನ: ಇದು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕದಂಬ ಮಯೂರವರ್ಮನು ಅಲ್ಲಿನ ಕೆರೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಪಂಪನ ಬನವಾಸಿ ಪ್ರೇಮ: ಆದಿಕವಿ ಪಂಪನು ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ "ಆರಂಕುಶವಿಟ್ಟೊಡಂ ನೆನವುದೆನ್ನ ಮನಂ ಬನವಾಸಿ ದೇಶಮಂ" ಎಂದು ಬನವಾಸಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Comments
Post a Comment